Miasto śmieci. Czyli jak Zabbaleen oczyszczają Kair

Kair. To miasto, które zamieszkuje około 18 000 000 osób, więc nie dziwi fakt, że problem odpadów i śmieci nabrzmiewa. Nie raz zastanawiałam się jak władza radzi sobie z wywozem śmieci i czy w ogóle zaprząta sobie głowę kwestią recyklingu. Osobiście byłam świadkiem tego jak ubrani po cywilnemu chłopcy zbierają drobne odpady z ulicy i kolekcjonują je na wózku zaprzągniętym w osła. Wtedy jeszcze myślałam, że może jest to samozwańcza inicjatywa najbiedniejszych, żeby zapewnić sobie źródło utrzymania. Ku mojemu zdziwieniu okazało się, że stoi za tym 70 000 społeczność, która już od niepełna stu lat służy temu miastu i recyklinguje ponad 80% odpadów. Potocznie określani jako Zabbaleen czyli dosłownie „ludzie śmieci”stworzyli jeden z najbardziej przyjaznych środowisku systemów zarządzania odpadami na świecie.

Społeczność Zabbaleen to potomkowie rolników i hodowców zwierząt z Górnego Egiptu, którzy z powodu bardzo marnych zbiorów i ubóstwa zdecydowali się przenieść do Kairu w latach 40. Początki były trudne. Po osiedleniu się na obrzeżach miasta w prowizorycznych barakach próbowali trudnić się tym samym czyli hodowlą świń, kóz i kur, ale po pewnym czasie zaczęli rozglądać się za bardziej intratnym zajęciem. Zabaleen dostrzegli szansę na nowe życie w sortowaniu odpadów gospodarstw domowych. Byli na tyle skuteczni, że z biegiem czasu zaczęło napływać coraz więcej Zabaleen i tkz. śmieciowe osiedla czyli garbage villages rosły w siłę.

Główne źródło utrzymania społeczności Zabbaleen to sortowanie śmieci oraz odzysk i sprzedaż rzeczy wartościowych. Odpady organiczne stanowiły pożywienie dla zwierząt hodowalnych, głównie świń. Biorąc pod uwagę to, że Zabbaleen to w większości wyznawcy Ortodoksyjnego Kościoła Koptyjskiego (więcej tutaj) przebywanie w tak bliskiej odległości z tkz. zwierzęciem brudnym nie stanowiło problemu.

egypt-garbage-toppermanual

Mimo tego, że wkład społeczności Zabbaleen w utrzymanie czystości miasta i recykling śmieci miał niebagatelne znaczenie (według statystyk udaje im się zebrać około 2/3 odpadów miejskich i uzyskać wynik ponad 80% recyklingu zebranych śmieci), w 2004r. władze miejskie na czele z Hosni Mubarakiem postanowiły oddać sprawę utylizacji śmieci w ręcę trzech międzynarodowych firm na kontrakt bagatela 50 000 000$. Oficjalne argumenty to próba unowocześnienia gospodarowania odpadami, jako że tradycyjny transport śmieci na wózkach zaprzęganych w osły miał stanowić zagrożenie dla ruchu drogowego i zwyczajnie psuć wizytówkę miasta. Wszystko to postawiło pod znakiem zapytania przyszłość społeczności Zabbaleen, która nagle znalazła się w sytuacji, gdy główne źródło utrzymania zostało im odebrane.

1419589156_494720_1419589397_noticia_grande

Na szczęście rzeczywistość zweryfikowała skuteczność międzynarowych firm utylizacyjnych, które poniosły kompletne fiasko (poziom recyklingu zebranych śmieci nie przekraczał 25%, ale też cały mechanizm zbierania śmieci w wielkich, trudno dostępnych kontenerach nie spotkał się z ciepłym przyjęciem mieszkańców przywyczajonych do oddawania śmieci do rąk Zabbaleen).

W 2009r. w związku z podwyższonym ryzykiem rozprzestrzenienia się epidemii świnskiej grypy, ministerstwo zdrowia poleciło ubój ponad 300 000 świń, co miało niewyobrażalne konsekwencje dla systemu zarządzania odpadami organicznymi. W rezultacie rząd zdecydował się oficjalnie uznać rolę tej społeczności w zarządzaniu miejskimi odpadami i zapewnić im lepsze warunki pracy w postaci pojazdów i uniformów.

sample2z

Gorliwym zwolennikiem Zabaleen jest  Leila Iskandar, minister środowiska, która ostatnio powiedziała:

Przez lata Zabaleen stworzyli sprawny ekosystem, który jest zarówno opłacalny jak i dochodowy, którego poziom wydajności recyklingu sięga prawie 100 procent. Zapewnia on pracę dla kobiet i młodych ludzi, którzy są pierwszymi ofiarami bezrobocia w Egipcie. Musimy skorzystać z tej lokalnej organizacji.

Ciekawostką jest fakt, że po osiedleniu się przy wzgórzu Mokattam, społeczność Zabbaleen, która jest częścią kościoła koptyjskiego postanowiła wznieść tam kościół w 1975r. Jego wyjątkowy charakter wynika z faktu, że jest on dosłownie wyrzeźbiony w skale, a ołtarz wraz z częścią audytorium dla wiernych jest osadzony w jaskini (obecnie Mokattam skrywa 7 takich świątyń). Największym z nich jest Klasztor Świętego Szymona Tannera posiadający amfiteatr zdolny pomieścić 20 000 wiernych, co czyni go największym kościołem na Bliskim Wschodzie. Aby się do niego dostać należy przejść przez dzielnicę mieszkalną Zabbaleen (czyli tkz. garbage city) co jest dość symboliczne – przejście z dna biedy i brzydoty do przybytku sakralnego.

IMG_4673.JPG

img_4669

IMG_4717.JPG

img_4691

img_4726

Osobiście polecam film dokumentalny „Garbage dreams”, który porusza kwestię społeczności Zabbeleen, która stoi przed dylematem życiowym utraty jedynego źródła utrzymania po wejściu międzynaorodowych firm utylizacyjnych. Historia wzięta pod lupę, podmiotem mówiącym jest grupa 3 młodych chłopców, którzy opowiadają o prozie swojego życia (link do filmu online).

Pozytywny akcent tego miejsca to dzieło pewnego artysty francusko-tunezyjskiego pochodzenia El Seed, dla którego obskurne budynki miasta śmieciarzy posłużyły jako płótno. Rezultatem jego pracy jest graffiti, którego motyw przewodni to cytat w stylu kaligrafii islamskiej:  „Anyone who wants to see the sunlight clearly, needs to wipe his eyes first”(cytat Saint Athanasiusa z Aleksandrii, koptyjskiego biskupa z III wieku).

elseed1.jpg

2 myśli na temat “Miasto śmieci. Czyli jak Zabbaleen oczyszczają Kair

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s